KOSGEB Girişimcilik Desteği: Kimler Alabilir, Nereden Başlanır?

Devlet destekleri konusunda iki uç görüş dolaşır: "bedava para dağıtıyorlar, almayan aptal" ile "uğraşma, kimseye çıkmıyor". İkisi de yanlış. Gerçek şu: Türkiye'de yeni işletmelere yönelik ciddi bir kamu desteği ekosistemi var ve şaşırtıcı sayıda girişimci, sırf haritayı bilmediği için bundan hiç yararlanmıyor. Bu yazı size tutarları değil (onlar her yıl değişir), haritayı verir: hangi kapı ne için var, kim uygundur, nereden başlanır.

Önce üç altın kural

Bir: Teşvik için iş kurulmaz. Destek, doğrulanmış bir iş fikrinin yükünü hafifletir; kötü bir fikri iyi yapmaz. "Hibe varmış, bir iş bulalım" diye kurulan işletmeler, genellikle geri ödemesi zor bir hayal kırıklığıyla biter.

İkinci kural: "Hibe garantili danışman" bir tuzak işaretidir. Başvuru sürecinde destek veren meşru danışmanlar vardır; ama hiçbir kurum kimseye onay garantisi vermez. Yüksek ön ücretle "garanti" satan aracılardan uzak durun — reddedilen dosyanın da gerçeğe aykırı beyanın da bedelini siz ödersiniz.

Üç: Destek, nakit planına "gelirse" diye yazılır. Onay süreçleri aylar sürebilir; ödemeler çoğu zaman harcama sonrası, belge karşılığı yapılır. İşletmenizi desteğe yaslanmadan kurun; destek geldiğinde güzel bir sürpriz olsun, gelmediğinde kriz değil.

KOSGEB: Girişimcinin ana kapısı

Yeni girişimci için ilk bakılacak yer KOSGEB'in girişimcilik destek programlarıdır. Bilmeniz gereken üç şey:

• Sıra önemlidir: Tipik uygunluk koşulu, işletme kurulmadan önce KOSGEB'in ücretsiz çevrimiçi girişimcilik eğitimini tamamlamış olmaktır. Önce şirketi kurup sonra eğitime bakan girişimci, çoğu zaman kapsam dışı kalır. Önce eğitim, sonra kuruluş.
• Destek tek parça değildir: Programlar genellikle kuruluş desteği ile performansa bağlı ödemelerin birleşimidir; bir bölümü geri ödemesiz, bir bölümü uygun koşullu olabilir. Güncel program yapısını ve tutarları her zaman KOSGEB'in resmî sitesinden okuyun.
• Başvuru dijitaldir: KOSGEB kaydı ve e-Devlet üzerinden yürür. Vergi levhası, faaliyet belgesi gibi evrakın yanında sizden işinizi anlatmanız istenir — iyi hazırlanmış bir iş modeli sayfası ve birim ekonomisi hesabı, dosyanızı sıradan başvuruların önüne taşır.

Genç girişimciyseniz: vergi ve prim avantajı

Yirmi dokuz yaşın altında ilk kez vergi mükellefi oluyorsanız, gelir vergisinde kazanç istisnası ve belirli süreli Bağ-Kur prim desteği gündeminizde olmalı. Bu avantaj otomatik işlemez: kuruluş aşamasında mali müşavirinize "genç girişimci istisnasından yararlanmak istiyorum" deyin ve koşulları birlikte teyit edin. Kuruluş türü kararınızı da etkileyebileceği için bunu şirket kurulmadan konuşmak gerekir.

İşe alım yapacaksanız: İŞKUR ve SGK teşvikleri

İlk çalışanınızı almadan önce mutlaka müşavirinize şu soruyu sorun: "Bu aday, bu tarihte, şu koşullarla girerse hangi teşvik düşer?" İlk kez işveren olma, genç ve kadın istihdamı ya da ilave istihdam durumlarında işveren prim yükünü ciddi düşüren teşvikler mevcuttur. Ayrıca İŞKUR'un işbaşı eğitim programları, belirli bir süre boyunca ücreti kurumca karşılanan aday çalıştırma imkânı verir — hem aday için hem sizin için risksiz bir deneme dönemidir. Aynı işe alım, doğru kurgulanınca yıllık ciddi fark yaratır.

Diğer kapılar: kısa harita

• Kalkınma ajansları: Her bölgenin ajansı, dönemsel proje çağrıları açar — makine, dijitalleşme, turizm gibi temalarda eş finansmanlı destekler. İlinizin ajans sitesindeki "güncel çağrılar" sayfasını yılda birkaç kez kontrol edin.
• TÜBİTAK ve teknoparklar: Ürününüz gerçek bir teknoloji geliştirme içeriyorsa aşamalı hibe programları ve teknopark vergi avantajları gündeme girer. Sıradan bir web sitesi ya da bayilik bu kapsama girmez.
• E-ihracat destekleri: Yurt dışına satış yapıyorsanız pazar yeri komisyonu ve reklam kalemlerinde Ticaret Bakanlığı destekleri incelenmeye değer.

Başvuru hijyeni: dosyanız hep hazır olsun

Destek dosyalarında en sık eleme sebebi projenin zayıflığı değil, evrakın dağınıklığıdır. Tek klasörde bir "başvuru çantası" tutun: vergi levhası, faaliyet belgesi, imza sirküleri, iş modeli sayfanız, birim ekonomisi hesabınız. İşinizin sayılarını zaten düzenli tutuyorsanız — ki şu yazıdaki yedi ölçüm hatasına düşmüyorsanız — iyi bir başvuru dosyasının yüzde yetmişi hazır demektir.

Son çerçeve: destekler, sağlam kuruluş sırasının yerine geçmez; üzerine gelir. Fikri doğrulamış, hesabını kurmuş bir işletme için teşvik, yolculuğu hızlandıran rüzgârdır. O hazırlık olmadan aynı rüzgâr, rotası olmayan tekneyi yalnızca daha hızlı sürükler. Kuruluş sırasının tamamı — fikirden doğrulamaya, şirket türünden teşvik haritasına — kitabımızda adım adım anlatılıyor.